Op. cit.,

Badania etnograficzne to rodzaj wiedzy ukrytej – specyficznej wiedzy w działaniu. Najlepszą formą jej zdobywania jest praktyka i możliwie długotrwały, bezpośredni kontakt z osobą, której ufamy i która tę wiedzę posiada. Nauka etnografii powinna więc być pewnego rodzaju socjalizacją. Ważna jest nie sama wiedza na temat badań etnograficznych, lecz raczej doświadczenie, a także wysłuchanie odpowiedniej liczby tzw. anegdot, bezpośredni kontakt z innymi badaczami, obserwowanie ich zachowań w terenie oraz doświadczanie ich reakcji na nasze działania, i oczywiście odpowiednie lektury – nie podręczniki metod badań jakościowych, a monografie etnograficzne, pokazujące działania innych antropologów

Czy etnografom potrzebna jest metodologia badań terenowych? Czy profesjonalizacja antropologii nie łączy się z jej komercjalizacją? Czy “gęsty opis” to zbyt mało? Jakie znaczenie podczas badań terenowych ma spotkanie i czy takie prawdziwe jest w ogóle możliwe?

Na te i na wiele innych tematów z Tomaszem Rakowskim rozmawia Marcin Leszczyński.

W Krakowie rozpoczęła się konferencja Teren w ścisłym tego słowa znaczeniu: relacje w terenie.

Jej tytuł niezawodnie przywodzi na myśl Bronisława Malinowskiego z jego osławionym Dziennikiem, którego lektura stała się przyczynkiem do – jak to ujmuje Grażyna Kubica-Heller – „postmodernistycznej rewolucji w antropologii”. Przekorne zastąpienie słowa „dziennik”, innym, równie ważkim dla praktyki antropologicznej, wskazuje na potrzebę powrotu do źródeł, do tego, co poprzedza samo pisanie. Wszakże teren to wiązka sposobności doświadczania światów innych niż własny, wyraz chęci poznawania obcości. Powiedzieć: Teren w ścisłym tego słowa znaczeniu, to jakby komunikować pokoleniową – jeśli wolno poczynić taką generalizację – zmianę oglądu pracy antropologa. Wobec powyższego kryzys reprezentacji uchodzi za ważny i niezbędny etap dla samorozumienia dyscypliny, tym niemniej jego dalsze podtrzymywanie mijało by się z celem.

Zapraszamy do lektury i zabrania głosu w dyskusji o metodzie we współczesnej antropologii.

Kamil Pietrowiak
Królestwo za Metody!

Coraz częściej wyraźna staje się konieczność modernizacji programu nauczania, który zapewniłby studentom i absolwentom etnologii zdobycie wiedzy na temat dostępnych metod badawczych, sposobów oraz możliwości ich wykorzystania w konkretnych sytuacjach i obszarach świata społecznego, a przede wszystkim zdobycie umiejętności ich zastosowania. Aby bez poczucia niekompetencji mogli uczestniczyć w projektach, które swą tematyką dotykają zagadnień życia społecznego – czy będą to badania marketingowe, czy kampanie na rzecz budowy społeczeństwa obywatelskiego i równouprawnienia.

Katarzyna Wala
O profesjonalizacji badań w antropologii

Na pytanie o to, czym zajmują się antropolodzy, Clifford Geertz odpowiedział kiedyś, że antropolodzy piszą. I wielu z nas rzeczywiście wzięło sobie do serca jego słowa. Tomasz Rakowski wspomina nawet o skrybocentryzmie polskiej antropologii, wskazując na centralną rolę pisarstwa w praktyce antropologicznej. Z drugiej strony nie wszyscy zajmujemy się „tylko” pisaniem. Pojawia się coraz więcej prac opartych na badaniach terenowych. Mimo to trudno odszukać w tych tekstach wykładnię praktyki badawczej.

Na pytanie o to, czym zajmują się antropolodzy, Clifford Geertz odpowiedział kiedyś, że antropolodzy piszą. I wielu z nas rzeczywiście wzięło sobie do serca jego słowa. Tomasz Rakowski wspomina nawet o skrybocentryzmie polskiej antropologii, wskazując na centralną rolę pisarstwa w praktyce antropologicznej. Z drugiej strony nie wszyscy zajmujemy się „tylko” pisaniem. Pojawia się coraz więcej prac opartych na badaniach terenowych, wydaje się coraz więcej książek traktujących o tym, jak prowadzić badania. Okazuje się więc, że można nadać ramy temu, co niewypowiedziane, przekazać w języku to, co przynależy do sfery doświadczenia.

Królestwo za Metodę! Królestwo za Metody! – proszącym tonem wołali ci, którzy mieli jeszcze nadzieję. Metoda albo śmierć! – krzyczeli inni, bezsilni, szukający winnych. – Cóż mamy odpowiedzieć naszym Matkom i Ojcom, Babciom i Ciotkom, kiedy pytają: i co teraz? Jak reagować na kolejne policzki, kolejne razy: a nie mówiłam? Czego cię tam uczą? Czego nauczyli? Co teraz będziesz robił? Gdzie będziesz pracował? Pięć lat i po wszystkim? Żadnych umiejętności? No powiedz nam, powiedz, co ty potrafisz po tych studiach? W czym jesteś dobry? Co wiesz takiego, czego nie wiedzą inni? Że byłeś na kilku wycieczkach? I co tam robiłeś? Co z tego wynikło? Za dużo pytań, żadnych odpowiedzi. Stali w bezruchu, wpatrując się w zamykające się powoli drzwi Uniwersytetu. – Cóż mamy zrobić? – pytali patrząc po sobie. – Jak się za to zabrać? Jak zacząć? Jak się przygotować? Jak szukać, zbierać? Jak to opracować? Królestwo za Metodę! Królestwo za Metody!

Moi rozmówcy z niewielkiego miasteczka na Zachodniej Ukrainie w pobliżu Lwowa na określenie osób o nadzwyczajnych zdolnościach (np. przepowiadania przyszłości), charyzmatycznych uzdrowicieli, posiadających silną wewnętrzną energię stosują termin ekstrasens. Ekstra to jest naj. Najlepszy. Nad. A sens to jest człowiek, żywy organizm. Nadodczucie, naduczucie… To, co daję ludziom – wyjaśnia pani Lida.

Państwo Cortázarowie postanawiają wyruszyć w podróż, podróż naukową, z pełnym bagażem środków naukowej obserwacji. Innymi słowy – wyruszają na badania terenowe. Co będą badać? Autostradę.

We wrześniu 2005 roku w Nowym Jorku zmarł Tobias Schneebaum. Tę skandalizującą postać „kronikarza i współbiesiadnika kanibali” przypomniał wówczas „The New York Times”.

Czy migracja do miasta jest aktem przemieszczenia geograficznego, czy też
zmianą sposobu myślenia, zmianą sposobu życia?